GEODETA (czy) UPRAWNIONY ?
Słowa kluczowe: uprawnienie, dokument, geodeta uprawniony, mierniczy przysięgły.
Słowo "uprawniony", to przydawka jako podstawowa funkcja składniowa przymiotnika odpowiadać ma na pytanie: jaki ? Skoro pada jednak takie pytanie, to wypada na nie odpowiedzieć szerzej chociażby po to, by przekonać się na ile, tak często używane w naszej branży od 1984 r. słowo, jest prawidłowe i adekwatne do prawnej rzeczywistości naszego zawodu.
Zagadnienie to zwróciło na siebie uwagę, kiedy moja klientka, chcąc zlecić wyznaczenie granic swojej działki gruntowej, wyraziła przekonanie, że jako "geodeta uprawniony" składałem z pewnością stosowną przysięgę, oraz, że jestem osobą prawną i upoważnioną do wydania dokumentu urzędowego, w którym poświadczę prawidłowość położenia granic jej nieruchomości. Dalszej części tej rozmowy nie będę relacjonował, dodam tylko, że klientka owa, mając do tego pełne prawo, uwierzyła w logikę i znaczenie tego słowa, będąc przekonana, że jeśli geodeta jest uprawniony, to:
po pierwsze: jest osobą prawną (tak jak notariusz), której skutek pracy po jej zakończeniu staje się dokumentem urzędowym,
po drugie: wyposażona jest w odpowiednie prawa i przymioty właściwe osobie urzędowej (np. status zaufania publicznego), choćby takie, jakie posiada notariusz.
Sytuacja ta nasuwa potrzebę porównania znaczeń słowa "uprawniony" w obecnej rzeczywistości prawnej [A], w której mamy do czynienia z uprawnieniem pozornym, z oczekiwaną, przyszłą rzeczywistością [B], w której przekonania mojej klientki będą spełnione.
Chcąc takie porównanie przeprowadzić trzeba powiedzieć do czego w myśl przepisów geodeta uprawniony jest uprawniony, a także jakie warunki są potrzebne, aby tytuł zawodowy geodety uprawnionego uzyskać.
[A] W obecnej rzeczywistości prawnej w ustawie Pgik termin "geodeta uprawniony" nie występuje natomiast w artykule 42 mowa jest o uprawnieniach zawodowych, których posiadanie niezbędne jest, aby;
- kierować pracami geodezyjnymi i kartograficznymi podlegającymi zgłoszeniu do pzgik
i sprawować nad nimi nadzór,
- wykonywać czynności rzeczoznawcy z zakresu prac geodezyjnych i kartograficznych,
- pełnić funkcje inspektora nadzoru z zakresu prac geodezyjnych i kartograficznych,
- wykonywać czynności techniczne i administracyjne związane z rozgraniczaniem nieruchomości,
- wykonywać pace geodezyjne i kartograficzne niezbędne do dokonywania wpisów w księgach wieczystych oraz prac, w wyniku których mogłoby nastąpić zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzkiego.
W obecnie obowiązującej w ustawie Pgik w art. 44a określono, że uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii może uzyskać osoba, która spełnia następujące warunki:
- posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych,
- niekaralność za przestępstwa przeciwko: działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego, przeciwko wymiarowi sprawiedliwości, przeciwko wiarygodności dokumentów, przeciwko mieniu i obrotowi gospodarczemu, przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi oraz za przestępstwa skarbowe,(strasznie dużo tych niekaralności),
- posiadanie dyplomu ukończenia odpowiednich studiów wyższych, lub średniego wykształcenia geodezyjnego,
- posiadanie praktyki zawodowej w odpowiedniej do rodzaju wykształcenia ilości lat,
- wykazanie się znajomością przepisów prawnych w dziadzinie geodezji i kartografii.
[B] W rzeczywistości prawnej czyniącej geodetę w pełni uprawnionego osoba ta wykonywać będzie zawód o statusie publicznego zaufania i posiadać będzie ochronę prawną przysługującą funkcjonariuszom publicznym, bowiem taki status jest zasadniczym wyznacznikiem uprawnienia.
W tej rzeczywistości geodetą uprawnionym będzie osoba, która:
- posiada obywatelstwo polskie i korzysta w pełni z praw cywilnych i obywatelskich,
- posiada wyższe wykształcenie geodezyjne,
- posiada co najmniej 3 lata praktyki w firmie geodezyjnej prowadzonej przez geodetę uprawnionego,
- zda odpowiedni egzamin państwowy,
- złoży uroczyste przyrzeczenie przed urzędnikiem władzy państwowej, co najmniej przed wojewodą,
- jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu geodety uprawnionego,
- ukończył 26 lat.
Po spełnieniu tych warunków geodeta uprawniony staje się osobą powołaną do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę dokumentu geodezyjnego o charakterze urzędowym.
Warto podkreślić, że efektem pracy geodety uprawnionego nie są dane lecz konkretne dokumenty, zawierające informacje zwane oficjalnie geoinformacjami. Dokumenty te są różnego rodzaju, mają natomiast następujące wspólne cechy:
- Wykonane są na podstawie pomiarów terenowych i dokumentów uzyskanych z pzgik,
- Wykonane są przez geodetę uprawnionego, który jest ich autorem,
- Są przez swojego autora podpisane,
- W obecnej praktyce nie traktowane są przez urzędy jako dokumenty urzędowe,
- Opatrzone są datą jego sporządzenia,
- Mają swój tytuł, identyfikator i oznaczenia właściwości terenowej,
- Wykonane przez geodetę uprawnionego posiadają pełną wiarygodność kompetencyjną, w związku z czym zarówno zleceniodawcy geodety jak i organy administracji państwowej, zaufanie do geodety uprawnionego powinny mieć zagwarantowane nową rzeczywistością prawną w postaci ustawy o wykonywaniu zawodu mierniczego przysięgłego wg której geodeta złożyłby uroczyste przyrzeczenie (ślubowanie) wykonywania swojego zawodu np.o następującym brzmieniu:
„Ślubuję uroczyście jako mierniczy przysięgły powierzone mi obowiązki wypełniać zgodnie z prawem i sumieniem, dochować tajemnicy zawodowej, w postępowaniu swym kierować się zasadami godności, honoru i uczciwości.”
Właśnie w takiej rzeczywistości prawnej geodeta w pełni uprawniony uzyskać powinien tytuł zawodowy o brzmieniu Mierniczy Przysięgły, wywodzący się z etosu zawodu mierniczego w Polsce, brutalnie zlikwidowany w 1952 r., którego definicja powinna brzmieć:
"mierniczy przysięgły, to upoważniony przez władzę i przez nią zaprzysiężony (zobowiązany) geodeta, który wydaje dokumenty o mocy urzędowej sporządzone przez siebie na podstawie swoich prac, a dokumenty te poświadczone są przez niego osobiście własnym podpisem i pieczęcią uwierzytelniając w ten sposób zawarte w dokumencie treści, potwierdzając ich zgodność ze źródłem badań, z terenem i z wynikowym operatem technicznym.
Biorąc powyższe pod uwagę, w celu uznania znaczenia w społeczeństwie i dla społeczeństwa zawodu geodetów wykonujących samodzielnie prace geodezyjne, których wyniki są w rzeczywistości głównym źródłem dokumentów o charakterze prawnym i technicznym, gwarantującym spełnienie potrzeb społeczeństwa w zakresie gospodarki i obrotu nieruchomościami, i aktualizacji informacji przestrzennych dla pzgik, sprawą pilną staje się zrównanie praw i zasad wykonywania zawodu mierniczego przysięgłego z zasadami i prawami notariuszy, ergo potrzeba ustanowienia nowej rzeczywistości prawnej w postaci wspomnianej wyżej ustawy o wykonywaniu zawodu mierniczego przysięgłego.
8 listopada 2019 r. Władysław Baka
Komentarze (5)